ایمنی و بهداشت حرفه ای صنایع هرمزگان

این وبلاگ با هدف برقراری ارتباط موثر بین مسئولین بهداشت حرفه ای شاغل در صنایع استان هرمزگان ایجاد شده است

سازگاری با گرمای محیط کار
نویسنده : نیلوفر احمدی - ساعت ۸:٠٠ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱٦ تیر ۱۳۸٩
 

مقدمه:

راز بقای موجودات زنده در  قابلیت سازگاری با تغییر شرایط محیطی نهفته است . اغلب جانداران از قابلیتهای متفاوتی در سازش با شرایط محیط برخوردارند . یکی از این قابلیتها که خوشبختانه در نهاد انسان نیز وجود دارد قابلیت سازش با تغییرات دمای محیط است . جالب توجه آن است که انسان قابلیت تطابق با گرما را به مراتب بیش از سرما دارا میباشد . این امر سبب شده تا انسان  بتواند در مناطق گرمسیر فعالیت های فیزیکی بیشتری نسبت به محیط های سردسیر انجام دهد............


تعریف :

هرگاه فردی برای اولین بار در محیط کاری با استرس حرارتی قرارگیرد علائمی نظیر بالارفتن دمای بدن افزایش تعداد ضربان قلب و سایر علائم عدم تحمل گرما را از خود بروز میدهد . اما پس از مدتی هماهنگی هایی در جهت بهبود شرائط بدنی و قدرت مقابله با گرما در وی پدید می آید.

در واقع کار و فعالیت در محیط گرم حالتی را بوجود می آورد که سازش با گرما نامیده میشود. هنگامی که استرس حرارتی در بیشترین مقدار خود قراردارد شخصی که با گرما تطابق یافته نسبت به فرد تطابق نیافته از صربان قلب کمتر درجه حرارت پائین تر و میزان تعریق بیشتری برخوردار است و طبعا نیاز بیشتری به مصرف مایعات رقیق  شیرین و کم نمک دارد.

عوامل موثر بر سازش با گرما:

سازش با گرما امری اختصاصی است یعنی در صورت تغییر در آب و هوا و شرایط کار یا  تعویض شغل فرد تطابق وی با گرما مختل میگردد.غیبت طولانی  مدت ( یکهفته و بیشتر ) نیز سبب کاهش میزان تطابق فرد با گرما میشود. غیبت تا یک هفته موجب میشود تا میزان سازش یک چهارم تا یک سوم کاهش یابد و سه هفته غیبت موجب از دست دادن کامل تطابق با گرما میشود.

علاوه بر عوامل فوق علل فردی نیز بر میزان تطابق افراد با گرما دخالت دارند این عوامل عبارتند از :

  ü                 سن : افراد بالای 60 سال اصولا تطابق کمتری با گرما بدست می آورند.

  ü                 جنس : زنان توانائی تطابق کمتری نسبت به مردان دارند.

  ü                 رنگ پوست : افراد تیره پوست تطابق بهتری با گرما حاصل میکنند.

  ü                 وزن: افراد چاق توانائی کمتری برای تطابق با گرما دارند.

 ü      مصرف برخی داروها: داروهایی مانند سالسیلاتها – مپروباماتها – پیلوکارپین – هیوسین – آتروپین – اسپیرونولاکتونها و آمفتامین ها از ایجاد سازگاری با گرما ممانعت بعمل می آورند.

 ü      ابتلا به برخی بیماری ها: ابتلا به عفونتهای گرمسیری نظیر مالاریا و بیلارزیا  وعفونتهای حاد تنفسی  تطابق افراد را مختل میکند مبتلابان به این بیماریها  باید پس از بهبودی کامل در محیط گرم به فعالیت بپردازند.

برنامه ریزی بمنظور سازش با گرما :

در نخستین مواجهه با محیط گرم توانائی انجام کار کاهش یافته و در صورتی که مواجهه چندین روز متوالی ادامه یابد بهبود تدریجی در توانائی انجام کار و نیز کاهش در استرین های فیزیولوژیکی صورت میگیرد. 5 تا 7 روز بعد از فرآیند سازش ناراحتی ذهنی تقزیبا از بین میزود دمای بدن و ضربان قلی کمتر میشود و میزان عرق افرایش یافته و رقیق میشود همچنین اصلاح قابل ملاحظه ای در توانائی انجام کارهای سنگین صورت میگیرد.

تناسب جسمانی فرد با کار سبب میگردد که تحمل گرمائی وی بیشتر شود مدت زمان لازم برای کسب سازش برای افرادی که به لحاظ جسمانی با شغل مورد نظر تناسب ندارند 50 درصد بیشتر از مدت زمانی است که افراد با تناسب جسمانی نیاز دارند.

توصیه میشود برای کارگرانی که تجربه قبلی کار در مشاغل گرم را دارند برنامه سازش بصورت زیر باشد:

روز اول: مدت مواجهه با گرما 50 درصد شیفت کارباشد

روز دوم : مدت مواجهه با گرما 60 درصد شیفت کار باشد

روزسوم : مدت مواجهه با گرما 80 درصد شیفت کاری باشد

روز چهارم : مدت مواجهه با گرما 100 درصد شیفت کاری باشد

کارگرانی که سابقه مواجهه با گرما را ندارند باید روز اول 20 درصد مواجهه داشته باشند و درروزهای بعدی میزان مواجهه آنها هرروز 20 درصد افزایش یابد. در روش دیگر توصیه میشود فرد یک تا دو هفته روزانه دو ساعت در محیط گرم کار کند تا با گرما تطابق حاصل نماید.

ارزیابی برنامه سازش با گرما:

ارزیابی تطابق براساس میزان تعریق و دمای عمقی بدن صورت میگیرد . فردی که با محیط گرم تطابق یافته است نباید بیش از یک لیتر در ساعت و یا بیش از 5 لیتر در طول یک شیفت تعریق نماید. دمای عمقی ( رکتال )نیز نباید از 38 درجه بالاتر رود.

این افراد باید رژیم غذائی کم نمک و کم چربی را رعایت کنند همچنین باید از آب خنک معمولی به میزان زیاد با دمای 9 تا 12 درجه سانتیگراد – چای سرد با لیمو – آب میوه رقیق شده بعنوان نوشیدنی استفاده نمایند . مصرف نوشابه های گازدار – آب میوه غلیظ – شیر و نوشابه های الکلی برای آنها ممنوع میباشد

برای افزایش میزان تطابق و مقاومت در برابر گرما مصرف ویتامینهای گروه B  و C  به مدت 10 روزبه شرح زیر توصیه میشود:  100میلی گرم تیامین – 8 میلی گرم ریبوفلاوین – 5 میلی گرم پیریدوکسین – 25 میلی گرم کوبال آمین – 100 میلی گرم نیاسین - 30 میلی گرم پنتوتونیک و 250 میلی گرم ویتامین C

حداکثر فعالیت فیزیکی با حداقل ریسک آسیب جسمی توسط افراد تطابق یافته در شرایط آب و هوائی گرم

دمای موثر

درصد رطوبت نسبی

دمای خشک

دمای تر

سرعت جریان هوا( حداقل)

حداکثر فعالیت فیزیکی

29

80

32

29

 کمتر از 10 سانتیمتر در ثانیه

فصل تابستان - کار سبک نشسته

29

60

34

28

29

40

38

26

29

20

43

24

29

5

48

20

26.7

80

28

25

 کمتر از 10 سانتیمتر در ثانیه

فصل تابستان - کار سنگین

26.7

60

31

24

26.7

40

34

23

26.7

20

38

20

26.7

5

42

18

توضیح : درجه حرارت بر حسب سانتیگراد میباشد/ فعالیت فیزیکی در رطوبت بیش از 80 درصد و دمای موثر 29 یا بالاتر توصیه نمیشود.

پی نوشت:

 قابل توجه همکاران بهداشت حرفه ای هرمزگانی 

 

شما میتوانید با استفاده از این نرم افزار  شاخص Humidex که ترکیبی از اثرات گرما و رطوبت در محیط کار است را محاسبه نموده و  شرایط کار را بر اساس حداقل آسیب وارده به کارگر ملاحظه نمائید.

 

روش کار با نرم افزار: درجه حرارت محیط را برحسب درجه سانتیگراد  و رطوبت نسبی محیط را اندازه گیری نموده در جدول قرار میدهید و با کلیک کردن روی دگمه calculate   در پائین جدول در محل Humidex  توصیفی از شرایط کاری را مشاهده مینمائید که با چند رنگ پس زمینه نمایش داده میشود . رنگها بیانگر شدت خطر  برای سلامتی فرد میباشند.

منابع :

1- انسان و تنشهای حرارتی محیط کار – دکتر فریده گلبابائی – انتشارات دانشگاه تهران

2-شرائط جوی محیط کار – مهندس علی پورقاسمی

www.osha.org