ایمنی و بهداشت حرفه ای صنایع هرمزگان

این وبلاگ با هدف برقراری ارتباط موثر بین مسئولین بهداشت حرفه ای شاغل در صنایع استان هرمزگان ایجاد شده است

ایمنی مبتنی بر رفتار را بهتر بشناسیم
نویسنده : نیلوفر احمدی - ساعت ۱٢:٥٧ ‎ب.ظ روز شنبه ٢ امرداد ۱۳۸٩
 

برای  آنکه بدانیم ایمنی مبتنی بر رفتار چیست باید ابتدا ایمنی سنتی  و باورهایش را بشناسیم....

 


ایمنی سنتی بر این باور است که :

*     حوادث معلول شرایط است!

*   اجبار در اجرای قوانین ایمنی را بهبود میبخشد!

*    متخصصان ایمنی تامین کننده ایمنی کارگران هستد!

*    کاهش آمار حوادث بیانگر عملکرد رضایت بخش ایمنی است !

*    جستجو برای یافتن علل ریشه ای حوادث  منجر به بهبود ایمنی میشود!

*    آگاه سازی کارکنان  برای بهبود ایمنی کافی است!

*    پاداش دادن ایمنی را ارتقا میدهد!

 

وبر مبنای این باورهاست که  مدیران سنتی ایمنی سنتی را اینگونه به تصویر میکشند :

*    ایمنی یک تقدم است نه یک ارزش !

*    مدیریت ایمنی با مدیریت تولید وکیفیت و سایر واحدها متفاوت است!

*    ایمنی به روش بهبود مستمر ارتقاء پیدا نمیکند !

 

و چون ایمنی سنتی به این دو اصل مهم اعتقادی ندارد :

*    وجود فرهنگی در محیط کار  که به اهمیت ایمنی معتقد باشد !

*    وجود یک سیستم مدیریتی  قوی و مسئولیت پذیر!

 

 علی رغم همه تلاشهایش  عاقبت در محیط کار شکست میخورد .

 

اما ایمنی مبتنی بر رفتار چیست که اینروزها اینقدر با اهمیت جلوه کرده است ؟

 

در وهله اول فهم  ایمنی مبتنی بر رفتار آسان بنظر میرسد اما مرحله اجرا و استقرار آن مشکل است

 

 ایمنی مبتنی بر رفتار چه چیزی هست ؟!

      ابزاری عالی  است برای جمع آوری اطلاعات در مورد کیفیت سیستم مدیریت ایمنی در صنعت.

      روشی علمی است برای آگاهی از اینکه چرا افراد برای ایمن بودن به روش خاصی رفتار میکنند؟

        هنگامی که ایمنی و حفاظت یک ارزش عمیق بشمار نمی آید اقداماتی  در جهت ایجاد و استقرار فرهنگ فعال ایمنی ارائه مینماید.

 

و اما ایمنی مبتنی بر رفتار چه چیزی نیست ؟!

      فقط در مورد مشاهدات و بازخور ها نیست

      فقط در مورد رفتار کارکنان صف بحث نمیکند

      جایگزینی برای تکنیک مدیریت ریسک به روش های سنتی نیست

      برای اثبات تقلب و دستکاری های افراد و کنترل آزار دهنده آنان نیست

      برای مچ گیری کارکنان و اتهام زنی به آنان نیست

      تمرکز بر حوادث بدون توجه به رفتار کارکنان نیست

      فرایندی بدون نیاز به مداخله کارکنان نیست

 

ایمنی سنتی با بکارگیری تنها 4 اصل سعی میکند  ایمنی در کارگاه استقراریابد :

      تلاش در جهت کاهش خطرات

      وادار کردن کارگران به کارکردن با حفظ فاصله از خطرات

      حفاظت  ازکارگران یا هشدار به آنان در مورد خطرات

      آموزش به کارگران در مورد نحوه ایمن کارکردن در برابر خطرات

 

در حالیکه ایمنی مبتنی بر رفتار با استفاده هوشمندانه از 7 اصل مبتنی بر اصول مدیریت یکپارچه  ایمنی را همچون ارزشی در سراسر عمر یک سازمان حفظ کرده و ارتقاء میدهد:

 

1- مدیریت راهبردی :

      خط مشی ارزشها - تعهدات

      اهداف و مقاصد ایمنی

      هزینه های اجرای ایمنی

2- مسئولیت پذیری و پاسخگویی:

      مسئولیتهای مدیران و کارکنان

      مسئولیت اجرائی

3- سازماندهی ایمنی :

      کمیته های ایمنی

      منابع انسانی ایمنی

      بودجه ایمنی

 

4- اقدامات ایمنی :

      اقدامات عمومی و اقدامات اختصاصی در هر شغل

      نظم کارگاهی

      پیمانکاران

      فوریت ها ( اقدامات لازم در زمان وقوع حوادث)

 

5- بهبود و ارتقاء ایمنی :

      فرایند طراحی / اجرا/ بررسی/ اقدام (PDCA)

      فرآیند بررسی حوادث

      فرآیند بازرسی / ممیزی ایمنی

6- آموزش ایمنی :

      بر اساس نیازهای ازقبل ارزیابی شده است

      از قبل طراحی و به روش موثری اجرا میشود

      هم برای مدیران و هم کارکنان است

      نتیجه آن قابل مشاهده در رفتارهای شغلی کارکنان است

7- ارتباطات ایمنی :

      انواع ارتباطات داخلی و خارجی

      روشهای ارتباطی و اثربخشی آنها

      تاثیر  بر دریافت کنندگان پیام

 

 ایمنی مبتنی بر رفتار اگر بطور موثردر محیط کار به اجرا در آید این نتایج را به ثمر خواهد آورد:

      کاهش درصد ریسک حوادث

      کاهش تکرار و شدت حوادث

       افزایش درصد رفتارهای ایمن

      افزایش گزارش حوادث کوچک و near miss

      افزایش تعداد اظهار نظر ها و سطح مشارکت کارکنان در ایمنی

        افزایش مسئولیت پذیری و پاسخگویی افراد در قبال رفتارهایشان

 

 

ایمنی مبتنی بر رفتار این اصول اولیه در علم مدیریت را سرلوحه کار خود قرار میدهد :

                   

اصل اول: شکست یا موفقیت یک سازمان بستگی به عملکرد همه کارکنان آن سازمان دارد

 

اصل دوم : موفقیت  سازمان= عملکرد درست کارکنان

 

اصل سوم: شکست سازمان = عملکرد نادرست کارکنان

 

اصل چهارم :  عملکرد= برآیند یک سری از رفتارها بصورت گروهی

 

در صورتی که ایمنی سنتی  بیهوده و دائما بدنبال " یک نفر مقصر" درزمان وقوع  حادثه یا بیماری یا هر شکست و مشکل دیگری در سازمان است و از عملکرد گروهی  افرار غافل میماند.

 

ایمنی مبتنی بر رفتار مدلی برای فرآیند مشاهده رفتارهای خطرافرین افراد در محیط کار ارائه میکند که بسیار شبیه به  چرخه PDCA   در مدیریت کیفیت است.

 

*    )PLANطرح ریزی(: 

معرفی تیم BBS برای طراحی فرآیند کار

*    )DOاجرا( :

اجرای فرایند BBS و جمع آوری اطلاعات

*    )CHECK بررسی سیستم (:

اطمینان از اجرای اثر بخش فرآیند BBS

*    ACT(اکتشاف(:

تعیین رفتارهایی که بیشترین تاثیر منفی در ایمنی داشته اند

 

مرحله طرح ریزی:

      اول: سازماندهی تیمی متشکل از نمایندگان کارگران- سرپرستان و مدیران به منظور طرح ریزی فرآیند کار فرم ها آموزش نحوه جمع آوری اطلاعات تعیین نقشها و مسئولیتهای افراد در تیم .

      دوم : تعین اینکه اطلاعات چه کسانی از طریق مشاهده قرار است جمع آوری گردد.

مرحله اجراء:

      سوم: مشاهده و شفاف سازی رفتارهای بحران ساز .

مرحله بررسی سیستم :

      چهارم: حصول اطمینان از اثربخشی فرآیند

مرحله اکتشاف:

      پنجم: تعیین اینکه کدام رفتار ایمن  و کدام عمل خطرناک است.

      ششم : بازخور نسبت به مشاهده رفتارهای ایمنی و یا  خطرناک

 

برای انجام مشاهده رفتارها  نیاز به یک سری اطلاعات اولیه از سیستم داریم که عبارتند از :

      خسارتهای دریافت شده از شرکتهای بیمه ای  بابت حوادث و بیماریها

      استانداردهای ایمنی و بهداشت کشوری

      استانداردهای کمکهای اولیه کشوری و تعرفه های خدمات درمانی

      گزارشهای حوادث جزئی وشبه حوادثnear miss 

      گزارشهای غیبت از کار و جابجائی های شغلی

 

ایمنی مبتنی بر رفتاربه روشهای زیر سعی میکند تا رفتارهای بحران ساز (خطرناک) افراد را شناسایی نماید:

      با تمرکز بر رفتارهای نا ایمنی که مستقیما موجب وقوع حوادث ویا خسارت میشوند.

      با توجه به این که بسیاری از رفتارهایی که مستقیما  موجب وقوع خسارت میشوند اعمال غیر ارادی و نااگاهانه بوده و بسرعت اتفاق می افتند.

      و با آگاهی از این امر که رفتارهای بحران ساز را باید عملا در هنگام کار افراد و با مشاهده مستقیم آنان شناسائی نمود.

 

کلیدموفقیت ایمنی مبتنی بر رفتار توجه مدیریت به سه اصل مهم است :

*    تفویض اختیار هدفمند  کارکنان

*    طراحی و پشتیبانی شایسته از فرآیندBBS

*    مدیریت یکپارچه فرآیند BBS

مخفف ایمنی مبتنی بر رفتار BBS میباشد که از عبارت انگلیسی : Behavior Based Safety  اقتباس شده است

و اما علل شکست  آن هم وجود  این مسائل در سازمان است :

*    امکانات پشتیبانی ناکافی

*    اعمال مدیریت عمودی در سازمان

*    اجرا و طرح ریزی ضعیف

*    آموزش ناکافی و نامناسب

 

منبع : www.osha.org